Oud voegwerk verwijder je door het uit te hakken of uit te slijpen, waarna de voeg schoon wordt geborsteld en nat gemaakt voor de nieuwe voegmortel. Uithakken is zorgvuldiger voor de stenen, uitslijpen gaat sneller. Bij beide methodes komt veel kwartsstof vrij, dat schadelijk is voor je longen. Werk daarom met stofafzuiging of nat, draag goede adembescherming en laat een volledige gevel bij voorkeur over aan een gevelspecialist.
Wanneer moeten de voegen eruit?
Voegen beschermen het metselwerk tegen regen. Ze moeten vervangen worden als ze:
- verpulveren of je er met een schroevendraaier makkelijk in kunt krassen;
- loszitten of er stukjes uit vallen;
- scheuren vertonen of los liggen van de steen;
- binnen vochtplekken veroorzaken die terug te voeren zijn op de gevel.
Is alleen een klein stuk aangetast, dan kun je ook plaatselijk opnieuw voegen. Bij een gevel waar op veel plekken voegen loslaten, is het complete voegwerk vervangen meestal verstandiger.
Methode 1: uithakken
Bij uithakken wordt de oude voeg met een platte voegbeitel en hamer of met een lichte elektrische hakhamer losgeslagen. De specie brokkelt beetje bij beetje af.
- Eerst gaan de horizontale voegen eruit (de lintvoegen), daarna de verticale voegen (de stootvoegen).
- De voeg wordt uitgehaald tot een gelijkmatige diepte. Is de voeg te ondiep uitgehaald, dan hecht de nieuwe voegmortel slecht en laat hij snel weer los.
- De randen van de stenen mogen niet beschadigd raken. Afgebroken steenranden zie je later altijd terug.
Uithakken kost meer tijd, maar het risico op schade aan de stenen is kleiner. Bij oude, zachte stenen en bij monumenten heeft het vaak de voorkeur.
Methode 2: uitslijpen
Bij uitslijpen wordt de voeg met een slijpmachine of speciale voegenfrees met diamantschijf weggeslepen.
- Ook hier eerst de lintvoegen, daarna de stootvoegen. Stootvoegen zijn met een slijpschijf lastig, omdat je snel in de steen erboven of eronder slijpt; die worden vaak nagehakt.
- De machine moet recht en met een vaste hand worden geleid. Wie uitschiet, slijpt een groef in de steen.
Uitslijpen gaat sneller en geeft een strakke diepte, maar vraagt veel ervaring en geeft nog meer stof dan uithakken.
Kwartsstof: neem het serieus
Stenen en voegmortel bevatten kwarts. Bij hakken en vooral bij slijpen ontstaat fijn kwartsstof dat diep in de longen komt. Langdurige blootstelling kan leiden tot ernstige longaandoeningen en longkanker. Bescherm jezelf en je omgeving:
- Bestrijd het stof bij de bron. Gebruik een slijpmachine met afzuigkap en een bouwstofzuiger die geschikt is voor fijn stof, of werk nat.
- Draag adembescherming. Een eenvoudig stofmaskertje is niet genoeg. Gebruik een goed passend masker met een filter tegen fijn stof.
- Scherm af. Sluit ramen en deuren, en houd kinderen, huisdieren en buren uit de buurt. Op een steiger worden vaak netten of doeken gebruikt die stof en brokken opvangen.
- Ruim nat of met een stofzuiger op. Niet droog vegen of wegblazen, want dan komt het stof opnieuw in de lucht.
Na het verwijderen
Voordat er nieuw wordt gevoegd:
- worden de voegen uitgeborsteld of uitgeblazen, zodat er geen los stof en gruis achterblijft;
- wordt de gevel licht nat gemaakt, zodat de stenen het water niet direct uit de nieuwe mortel trekken;
- kiest de voeger een mortel die past bij de steen. Een harde cementvoeg in een zachte, oude steen kan de steen beschadigen, omdat vocht dan via de steen moet ontsnappen in plaats van via de voeg. Bij oude gevels wordt daarom vaak een kalkhoudende mortel gebruikt.
Laat de gevel na het uithalen niet lang zonder voegen staan. Regenwater kan dan diep in het metselwerk trekken. Uithalen en opnieuw voegen gebeuren daarom meestal kort na elkaar, door dezelfde vakman.
Zelf doen of uitbesteden?
Een paar losse voegen bij een tuinmuur of onder een vensterbank kun je zelf uithakken en opnieuw voegen. Een complete gevel vraagt een steiger, ervaring met de machine, goede stofbeheersing en een vaste hand. Daarvoor schakel je beter een gevelspecialist of voeger in. Woon je in een monument, overleg dan vooraf met de gemeente; voor het vervangen van voegwerk bij een monument kan een vergunning nodig zijn.
Conclusie
Oud voegwerk gaat eruit door uithakken of uitslijpen, met eerst de lintvoegen en dan de stootvoegen. Uithakken spaart de stenen, uitslijpen gaat sneller. Werk met afzuiging en goede adembescherming tegen kwartsstof, en laat een hele gevel over aan een vakman die ook direct opnieuw voegt.