Lage temperatuur verwarming betekent dat je huis warm blijft met cv-water van 55 °C of minder in plaats van de 70 tot 80 °C waar veel ketels nog op staan. Of dat lukt, hangt af van twee dingen: hoeveel warmte je huis verliest en hoeveel je radiatoren afgeven bij lager water. De LTV-geschiktheidscheck hierboven zet die twee per kamer tegen elkaar af en vertelt je of je woning nu al geschikt is, na een paar aanpassingen, of pas na isoleren.
Zo werkt de LTV-geschiktheidscheck
De LTV-geschiktheidscheck vergelijkt per kamer het warmteverlies op een koude winterdag met wat je huidige radiatoren leveren bij 55/45 °C en bij 45/35 °C.
Wat je invult:
- je isolatieniveau: energielabel of bouwjaar, soort glas, spouw-, dak- en vloerisolatie;
- per kamer de afmetingen en de radiatoren (type, hoogte en lengte, of het vermogen van het typeplaatje);
- je huidige ketelinstelling: de maximale cv-watertemperatuur en of het huis daarmee warm wordt;
- eventueel de uitkomst van de 50-gradentest van Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal), als je die al gedaan hebt.
Wat je terugkrijgt: per kamer een percentage dekking (hoeveel procent van het warmteverlies de radiatoren leveren bij lage temperatuur), een totaaloordeel in drie kleuren en concrete aanpassingen: welke radiator groter moet, waar een ventilator helpt en welke isolatiestap het meeste oplevert.
De logica in gewone taal:
- Warmteverlies per kamer = inhoud x watt per m³ voor jouw isolatieniveau (zie de Radiatorvermogen-calculator), voor een ontwerpdag van ongeveer -10 °C buiten.
- Radiatorvermogen bij lage temperatuur = catalogusvermogen bij 75/65/20 x temperatuurfactor. Bij 55/45 is die factor ongeveer 0,51, bij 45/35 ongeveer 0,30.
- Dekking = radiatorvermogen bij lage temperatuur / warmteverlies.
Een kamer met 100 procent dekking blijft ook op de koudste dag warm. Bij 67 procent of meer red je het op een dag van 0 °C, want dan verliest het huis ongeveer twee derde van het warmteverlies op de ontwerpdag. Onder de 67 procent is extra radiatorvermogen of isolatie nodig.
Wat is lage temperatuur verwarming
Lage temperatuur verwarming (LTV of LT-verwarming) is een verwarmingssysteem dat werkt met een aanvoertemperatuur van maximaal ongeveer 55 °C. Het is geen apparaat, maar een eigenschap van je woning en afgiftesysteem. Gangbare indeling:
| Categorie | Aanvoertemperatuur | Typisch afgiftesysteem | Past bij |
|---|---|---|---|
| Hoge temperatuur | 70 tot 90 °C | Kleine paneelradiatoren, convectoren | Oude ketelinstelling, slecht geïsoleerd huis |
| Middentemperatuur | 55 tot 70 °C | Standaard paneelradiatoren | HR-ketel, matig geïsoleerd huis |
| Lage temperatuur | 35 tot 55 °C | Ruime radiatoren (type 22/33), LT-radiatoren met ventilator | HR-ketel die goed condenseert, hybride warmtepomp |
| Zeer lage temperatuur | tot ongeveer 35 °C | Vloer- of wandverwarming | Volledig elektrische warmtepomp, goed geïsoleerd huis |
Lager stoken heeft twee voordelen. Een HR-ketel condenseert pas goed als het retourwater onder ongeveer 55 °C terugkomt; bij een lage aanvoer haalt hij zijn hoogste rendement. En een warmtepomp werkt zuiniger naarmate het water minder warm hoeft te worden. Het tapwater staat er los van: water in een boiler of voorraadvat wordt vanwege legionella regelmatig tot minstens 60 °C verwarmd.
Lage temperatuur verwarming geschikt: drie manieren om het te testen
Je weet of je woning geschikt is voor lage temperatuur verwarming door het te rekenen, het te proberen of het te laten meten. De check hierboven rekent; de 50-gradentest probeert; een installateur meet.
De 50-gradentest van Kenniscentrum Duurzaam Leven
Kenniscentrum Duurzaam Leven, tot voor kort Milieu Centraal, heeft een praktijktest die iedereen kan doen. Je meldt je aan en krijgt een e-mail als het buiten koud genoeg is. Dan zet je de cv-watertemperatuur van je ketel (het radiatoricoon, niet het kraanicoon) op 50 °C en let je op drie vragen: komt de woonkamer 's ochtends snel op temperatuur, heb je het koud als je stilzit, en verschilt het per kamer?
Spelregels tijdens de test: alle radiatoren in gebruikte ruimtes volledig open, 's nachts hooguit 1 of 2 graden lager en geen bijverwarming zoals een houtkachel, airco of infraroodpaneel. Blijft het huis comfortabel, dan is het volgens het kenniscentrum waarschijnlijk geschikt voor een warmtepomp. Lukt het niet, zet de ketel dan terug en verbeter eerst de isolatie of de radiatoren; een hybride warmtepomp kan dan een tussenstap zijn.
Begin niet te vroeg in het seizoen: bij een lage watertemperatuur in zacht weer kan de ketel gaan pendelen, steeds kort aan en uit.
Wat de check toevoegt
De 50-gradentest zegt of het hele huis warm wordt, maar niet welke kamer het probleem is en wat de oplossing kost. De LTV-geschiktheidscheck doet dat per kamer, zodat je gericht één of twee radiatoren vervangt in plaats van alle.
Rekenvoorbeeld: tussenwoning uit de jaren 80
Een tussenwoning uit 1985 met energielabel C, dubbel glas en spouwisolatie. De ketel staat op 75 °C. De bewoners willen weten of 55 °C haalbaar is.
| Kamer | Warmteverlies (-10 °C) | Huidige radiatoren | Vermogen 75/65 | Vermogen 55/45 | Dekking |
|---|---|---|---|---|---|
| Woonkamer | 3000 W | 2x type 22, 600 x 1400 | 4785 W | 2445 W | 82% |
| Keuken | 900 W | type 22, 600 x 1000 | 1709 W | 873 W | 97% |
| Slaapkamer voor | 900 W | type 11, 600 x 1000 | 1018 W | 520 W | 58% |
| Slaapkamer achter | 700 W | type 21, 600 x 1000 | 1340 W | 685 W | 98% |
Radiatorvermogens volgens de technische documentatie van Radson Standard, omgerekend naar 55/45 met factor 0,51.
Uitkomst: keuken en achterslaapkamer zijn klaar. De woonkamer haalt 82 procent: ruim genoeg op een gemiddelde winterdag, krap op de koudste dagen. De voorslaapkamer zakt onder de 67 procent en wordt bij vorst niet warm.
Aanpassingen:
- Voorslaapkamer: type 11 vervangen door een type 22 van 600 x 1000 mm. Dekking naar 97 procent.
- Woonkamer: één van de twee radiatoren vervangen door een type 33 van 600 x 1400 mm (ongeveer 1685 W bij 55/45). Dekking naar 97 procent. Alternatief: een radiatorventilator onder de bestaande radiator.
Met twee nieuwe radiatoren, ongeveer € 500 tot € 1200 inclusief montage, is dit huis geschikt voor lage temperatuur verwarming en een hybride warmtepomp.
Wat je doet als je huis (nog) niet geschikt is
Is je huis niet geschikt voor lage temperatuur verwarming, kies dan tussen groter afgeven en minder verliezen. Meestal is een combinatie het voordeligst.
| Uitkomst check | Advies | Indicatieve kosten (prijspeil 2026) |
|---|---|---|
| Alle kamers 100% of meer | Ketel stap voor stap naar 55 °C, waterzijdig inregelen | € 0 zelf, € 300 tot € 600 inregelen door installateur |
| Eén of twee kamers onder 67% | Die radiatoren vervangen door type 22/33 of LT-radiator met ventilator | € 250 tot € 600 per radiator inclusief montage, 21% btw |
| De helft van de kamers onder 67% | Eerst isoleren (spouw, dak, vloer, glas), daarna opnieuw checken | Isolatiewerk aan een woning van 2 jaar of ouder: 9% btw op arbeid, 21% op materiaal |
| Bijna alle kamers onder 50% | Isolatieplan laten maken; hybride warmtepomp als tussenstap | Advies via het energieloket van je gemeente |
Volgorde: isoleer eerst de grootste verliesposten, regel daarna de installatie in, en vervang pas dan de radiatoren die nog tekortschieten. Na isolatie heb je minder radiatorvermogen nodig, dus vervang je minder.
Veelgemaakte fouten
- Alle radiatoren tegelijk vervangen. Vaak schieten maar één of twee kamers tekort.
- De ketel in één keer naar 50 °C zetten. Verlaag in stappen van 5 °C per week en kijk welke kamer als eerste koud blijft.
- Niet inregelen. Bij lage temperatuur valt een ongebalanceerde installatie sneller door de mand: de verste kamers blijven koud.
- Nachtverlaging van 4 of 5 graden aanhouden. Bij lage temperatuur duurt het opwarmen langer. Houd de nachtverlaging beperkt tot 1 of 2 graden.
- Ombouw of gordijnen voor de radiator. Die kosten bij lage temperatuur relatief nog meer afgifte.
Subsidie en regels in 2026
Lage temperatuur verwarming is de opstap naar een (hybride) warmtepomp, en daarvoor bestaat de ISDE-subsidie. Volgens RVO krijg je in 2026 voor een (hybride) warmtepomp altijd minimaal € 500 subsidie, in een woning gebouwd vóór 1 januari 2019, met installatie door een bouwinstallatiebedrijf en aanvraag binnen 24 maanden na installatie. Neem je binnen 24 maanden ook een isolatiemaatregel, dan verdubbelt het subsidiebedrag voor die isolatiemaatregel.
Let op de voorgenomen wijziging per 2027: volgens RVO (stand 23 oktober 2026, nog niet definitief) daalt het bedrag voor lucht-waterwarmtepompen van € 225 naar € 120 per kilowatt in de regeling die op 5 januari 2027 opent. Koop je vóór of op 31 december 2026 en laat je in 2027 installeren, dan geldt met een aankoopbewijs uit 2026 nog het tarief van 2026. Nieuw in 2027 is een bonus van € 200 voor een slimme warmtepomp. Controleer de actuele stand bij RVO.
Een verbod op de cv-ketel is er in 2026 niet. De eerder geplande normering die een hybride warmtepomp vanaf 2026 verplicht zou maken, is vervallen. Op 7 oktober 2026 maakte het kabinet bekend dat het een slimme hybride of volledig elektrische warmtepomp vanaf 2029 de standaard wil maken bij vervanging van de cv-ketel, voor woningen die niet op een warmtenet zitten of komen. Dat is een voornemen, nog geen wet. Volgens Solar Magazine (8 oktober 2026) wordt pas in 2027 duidelijk wie er precies onder valt en vallen flats en monumenten voorlopig buiten de norm. Wie nu zijn huis geschikt maakt voor lage temperatuur, is in elk geval voorbereid.
Wanneer een installateur inschakelen
Een installateur is de juiste keuze als de check meerdere kamers onder de 67 procent geeft, als je een (hybride) warmtepomp overweegt of als je niet weet welke radiatoren je hebt. Een installateur kan een warmteverliesberekening volgens ISSO 51 maken, de installatie waterzijdig inregelen en de radiatoren die tekortschieten in één keer vervangen. Voor een warmtepomp is zo'n berekening hoe dan ook nodig om het juiste vermogen te kiezen.
Neem de uitkomst van de check mee in het gesprek: met de dekking per kamer ziet een installateur meteen waar het knelt. Offertes van installateurs vergelijken voor LT-radiatoren, inregelen of een hybride warmtepomp kan via de knop onder de uitkomst. Voor onafhankelijk advies over isoleren kun je ook bij het energieloket van je gemeente terecht.
In het kort
- Lage temperatuur verwarming werkt met cv-water van maximaal ongeveer 55 °C; tapwater in een boilervat blijft minstens 60 °C.
- Bij 55/45 geeft een radiator ongeveer de helft van zijn catalogusvermogen bij 75/65/20.
- Dekking per kamer van 100 procent is ideaal; onder 67 procent wordt de kamer bij vorst niet warm.
- Test in de praktijk met de 50-gradentest van Kenniscentrum Duurzaam Leven (voorheen Milieu Centraal) of verlaag de ketel in stappen van 5 °C.
- ISDE geeft in 2026 minimaal € 500 voor een (hybride) warmtepomp; per 2027 wil het kabinet het bedrag voor lucht-waterwarmtepompen verlagen (RVO, nog niet definitief).