Stopkraan plaatsen of vervangen: het juiste type per toestel

Een stopkraan is een kleine afsluiter waarmee je het water naar één toestel dichtdraait zonder de hoofdkraan te sluiten. Je kiest hem op drie dingen: de diameter van de leiding (meestal 15 mm koper), de vorm (recht of haaks) en de aansluiting aan de toestelkant, vaak 3/8 inch voor een kraan of toilet. Een gewone stopkraan kost 6 tot 25 euro en plaats je zelf in 20 tot 45 minuten.

Stopkraan-checklist

Een stopkraan voor elk toestel bespaart je veel gedoe: lekt er een kraan, loopt het toilet door of wil je de wasmachine vervangen, dan draai je alleen dat ene toestel dicht en heeft de rest van het huis gewoon water. Toch zitten er in veel woningen nog toestellen zonder eigen stopkraan, of met een stopkraan die al jaren vastzit. In de bouwmarkt sta je dan voor een wand vol kogelkranen, spindelkranen, hoekstopkranen en knelmaten. De stopkraan-checklist zegt per toestel welke je nodig hebt en wat je moet nameten.

Zo werkt de stopkraan-checklist

Je vult drie gegevens in en krijgt een checklist met het juiste type stopkraan, de maten en de stappen om hem te plaatsen.

Wat je invult:

Wat je terugkrijgt: het type stopkraan (recht of haaks, kogel of spindel, met of zonder aftap, met of zonder terugslagklep), de maat aan de leidingkant en aan de toestelkant, wat je verder nodig hebt (flexibele slang, steunhulzen, pijpsnijder) en een checklist voor het plaatsen.

De logica is eenvoudig: de leiding bepaalt de maat aan de ene kant, het toestel bepaalt de aansluiting aan de andere kant, en de plek bepaalt de vorm. Daarbij komen twee regels. Een wasmachine, vaatwasser of ander apparaat op de drinkwaterleiding krijgt een kraan met terugstroombeveiliging, en een stopkraan voor een buitenkraan krijgt een aftapje zodat je de leiding voor de winter kunt leegmaken.

Welke stopkraan heb ik nodig per toestel?

De juiste stopkraan hangt vooral af van het toestel dat erachter zit. Deze checklist geeft de gangbare keuze in een Nederlandse woning.

Toestel Gangbare leiding Type stopkraan Aansluiting toestelkant Let op
Toilet, opbouwreservoir 15 mm, soms 12 mm koper Hoekstopkraan of toiletkraantje 3/8 inch voor flexibele slang Bij een inbouwreservoir zit de stopkraan in het reservoir
Wastafel of keukenkraan 15 mm, soms 12 mm 2 hoekstopkranen (warm en koud) 3/8 inch voor de flexibele slangen Combi-hoekstopkraan met extra uitgang voor de vaatwasser bestaat
Fonteintje 12 of 15 mm 1 hoekstopkraan 3/8 inch Alleen koud water
Wasmachine of vaatwasser 15 mm Wasmachinekraan met terugslagklep en beluchter 3/4 inch slangaansluiting Terugstroombeveiliging volgens NEN 1006
Opbouw douchekraan 15 mm in de muur S-koppelingen met ingebouwde stopkraantjes 3/4 inch wartel aan de kraan Alternatief: stopkraan in de leiding vóór de badkamer
Buitenkraan 15 mm Rechte stopkraan met aftap, binnen en vorstvrij Leiding naar buiten Aftapje aan de kant van de buitenkraan
Badkamer of verdieping 15 of 22 mm Rechte kogelkraan met aftap Leiding naar de groep Handig bij verbouwen en lekkage

Voor een elektrische boiler is een losse stopkraan niet genoeg: daar hoort een inlaatcombinatie met afsluiter, keerklep en overstortventiel. Gebruik daarvoor de Inlaatcombinatie-checker.

Kogelkraan of spindelstopkraan?

Een kogelkraan sluit met een kwartslag en heeft een volle doorlaat; een spindelstopkraan sluit met een paar slagen aan een draaiknop en heeft een doorstroomrichting.

Eigenschap Kogelkraan Spindelstopkraan
Bediening Kwartslag met hendel of vlinder Meerdere slagen met knop
Doorstroomrichting Geen (behalve sommige met aftap) Ja, volg de pijl op het huis
Doorlaat Vol, weinig drukverlies Kleiner, iets meer drukverlies
Onderhoud Weinig; wel af en toe bedienen Pakking en bovendeel vervangbaar
Valkuil Zit vast als hij jarenlang niet gedraaid is Lekt bij de spindel als de pakking slijt

Voor een hoofdleiding of een groep is een kogelkraan de gangbare keuze vanwege de volle doorlaat. Voor een tappunt maakt het weinig uit; kies wat je makkelijk kunt bereiken en bedienen.

Stopkraan met aftap

Een stopkraan met aftap heeft een klein aftapschroefje of -kraantje waarmee je de leiding achter de dichte kraan kunt laten leeglopen. Dat aftapje moet aan de kant zitten waar de leiding na het dichtdraaien leeg moet, dus richting het toestel of de buitenkraan. Bij een spindelstopkraan met aftap klopt dat vanzelf als je de pijl op het huis met de stroomrichting mee monteert.

Stopkraan plaatsen in een koperen leiding: stap voor stap

Een stopkraan plaatsen in een bestaande 15 mm koperen leiding doe je met een pijpsnijder en twee steeksleutels, in 20 tot 45 minuten. Zo pak je het aan:

  1. Draai de hoofdkraan dicht en zet de laagste kraan in huis open om de leiding drukloos en zo leeg mogelijk te maken. Leg doeken en een emmer klaar.
  2. Kies de plek. De stopkraan moet bereikbaar blijven, dus niet achter tegels zonder luik en niet achter een vaste kastwand. Kies een recht stuk leiding van minstens 10 cm, met speling om de buis iets opzij te buigen.
  3. Bepaal hoeveel leiding eruit moet. Meet de stopkraan van aanslag tot aanslag: de lengte over beide moeren min twee keer de insteekdiepte. Dat stuk zaag je uit de leiding.
  4. Snijd de leiding haaks door met een pijpsnijder, niet met een ijzerzaag. Ontbraam de binnen- en buitenkant.
  5. Schuif moer en knelring op beide buiseinden. Bij meerlagenbuis gebruik je een koppeling voor meerlagenbuis of een steunhuls in de buis; zonder steunhuls houdt een knelkoppeling daar niet.
  6. Plaats de stopkraan. Buig de leiding iets uit, zet de kraan ertussen en schuif beide buiseinden tot de aanslag. Let op de pijl bij een spindelkraan en op de kant van het aftapje.
  7. Draai de moeren aan: handvast plus ongeveer driekwart tot een hele slag, met een tweede sleutel tegen het kraanhuis. Gebruik geen teflontape op een knelkoppeling.
  8. Zet de stopkraan dicht en open de hoofdkraan langzaam. Controleer of de koppelingen droog blijven en of de kraan goed afsluit.
  9. Zet de stopkraan open en ontlucht de leiding door een kraan erachter te laten lopen tot het water zonder sputteren komt. Controleer na een kwartier nog een keer met een droog stuk keukenpapier.

Hoekstopkraan op het eind van een leiding

Komt de leiding uit de muur of vloer en zit er nu een koppeling direct naar het toestel, dan vervang je die door een hoekstopkraan. Je hebt dan aan de leidingkant een knelaansluiting van 15 mm (of 1/2 inch draad als er een muurplaat zit) en aan de toestelkant 3/8 inch. Controleer of je flexibele slang of de aansluiting van het reservoir een binnen- of buitendraad vraagt: beide uitvoeringen zijn te koop.

Rekenvoorbeeld: toilet en wastafel voorzien van stopkranen

Een badkamer met een opbouwtoilet en een wastafel heeft geen enkele stopkraan. Bij een lekkage moet steeds de hoofdkraan dicht. De leidingen zijn 15 mm koper; het toilet krijgt alleen koud water, de wastafel warm en koud.

De tool geeft deze checklist:

Onderdeel Aantal Indicatieve prijs per stuk Totaal
Hoekstopkraan 15 mm knel × 3/8 inch 3 € 12 € 36
Flexibele slang 3/8 inch voor het toilet 1 € 7 € 7
Pijpsnijder 3 tot 22 mm (als je die niet hebt) 1 € 15 € 15
Totaal € 58

De bestaande flexibele slangen van de wastafelkraan passen op de nieuwe hoekstopkranen. Reken op ongeveer een uur voor alle drie de stopkranen samen.

Wil je een rechte stopkraan in een doorgaande leiding zetten, dan reken je zo uit hoeveel leiding eruit moet. Voorbeeld: een rechte stopkraan meet 64 mm over beide moeren en de buis steekt aan elke kant 10 mm in tot de aanslag. Je zaagt dan 64 − 2 × 10 = 44 mm uit de leiding. Meet de insteekdiepte altijd zelf na, want die verschilt per merk en type.

Prijzen zijn indicatief, prijspeil 2026, inclusief 21% btw.

Wat kost een stopkraan?

Een gewone stopkraan of hoekstopkraan kost indicatief 6 tot 25 euro; een kogelkraan van 22 mm met aftap of een wasmachinekraan met terugstroombeveiliging tot ongeveer 35 euro.

Type Indicatieve prijs
Rechte stopkraan 15 mm knel € 6 tot € 15
Rechte stopkraan 15 mm met aftap € 7 tot € 18
Kogelkraan 15 mm knel € 8 tot € 20
Kogelkraan 22 mm met aftap € 12 tot € 30
Hoekstopkraan 15 mm × 3/8 inch € 8 tot € 25
Wasmachinekraan met terugslagklep en beluchter € 12 tot € 35

Kies een stopkraan met een keurmerk voor drinkwater, zoals KIWA, want hij staat in direct contact met je drinkwater.

Stopkraan vervangen: lekt of zit vast

Een stopkraan vervang je als hij niet meer goed afsluit, lekt bij de spindel of zo vastzit dat je hem niet durft te forceren. Probeer eerst het eenvoudige:

Draai alle stopkranen in huis een of twee keer per jaar helemaal dicht en weer open. Dan weet je zeker dat ze werken als je ze nodig hebt.

Fouten die je voorkomt

Twijfel je over meerlagenbuis, persfittingen of een gesoldeerde leiding, of zit de enige plek voor de stopkraan in de hoofdleiding vóór de watermeter, laat het dan aan een installateur over. De aansluitleiding tot en met de watermeter hoort meestal bij het drinkwaterbedrijf: werk daar niet zelf aan, maar bel bij een probleem je drinkwaterbedrijf.

In het kort

Veelgestelde vragen

Waar zit de stopkraan van mijn toilet?

Bij een opbouwreservoir zit de stopkraan meestal op de muur onder of naast het reservoir, als een klein haaks kraantje met een flexibele slang naar boven. Bij een inbouwreservoir zit hij binnen in het reservoir: haal de bedieningsplaat eraf en je ziet een kraantje links of rechts in de opening. Vind je niets, dan heeft het toilet geen eigen stopkraan en sluit je de hoofdkraan.

Wat is het verschil tussen een stopkraan en een hoofdkraan?

De hoofdkraan sluit het water voor het hele huis af en zit bij de watermeter, meestal in de meterkast of kruipruimte. Een stopkraan sluit alleen één toestel of een deel van de leiding af, bijvoorbeeld het toilet, de keukenkraan of de buitenkraan. Met stopkranen hoef je bij een reparatie niet het hele huis zonder water te zetten.

Hoe weet ik of mijn stopkraan open of dicht staat?

Bij een kogelkraan zie je het aan de hendel: staat die in de lengterichting van de leiding, dan is de kraan open; staat hij dwars op de leiding, dan is hij dicht. Bij een spindelstopkraan of hoekstopkraan met draaiknop draai je met de klok mee dicht. Twijfel je, draai dan dicht en kijk of er nog water uit het toestel komt.

Mag ik zelf een stopkraan plaatsen?

Ja, achter de watermeter mag je zelf aan je waterleiding werken, dus ook een stopkraan plaatsen. Gebruik onderdelen met een keurmerk voor drinkwater en zorg voor terugstroombeveiliging bij apparaten zoals een wasmachine. Aan de kraan vóór de watermeter en aan de watermeter zelf werk je niet: die horen meestal bij de aansluiting van het drinkwaterbedrijf. Dichtdraaien mag wel.

Kan een stopkraan half open staan?

Ja, en dat is een veelvoorkomende oorzaak van een traag vullend toilet of een kraan met weinig druk. Na een reparatie wordt een stopkraan soms niet helemaal opengedraaid. Draai hem volledig open en dan een fractie terug. Bij een kogelkraan heeft half open zetten weinig zin, omdat de afdichting daar sneller door slijt.

Waarom lekt mijn stopkraan als ik hem dichtdraai?

Een stopkraan die lekt bij het bedienen heeft meestal een versleten pakking rond de spindel. Draai de pakkingmoer direct onder de knop een klein stukje aan; vaak is het lek dan over. Lekt hij bij de knelkoppeling, draai die dan een kwartslag na terwijl je het kraanhuis tegenhoudt. Blijft het lekken, vervang dan het bovendeel of de hele kraan.

Hoe vaak moet ik een stopkraan open en dicht draaien?

Draai elke stopkraan een of twee keer per jaar helemaal dicht en weer open. Daarmee voorkom je dat kalk de kogel of spindel vastzet, en weet je dat hij werkt als er een lekkage is. Doe dit rustig, en controleer daarna of de kraan droog blijft. Lekt hij na het bedienen, draai dan de pakkingmoer iets aan.