Latei: is de scheur of roest boven je raam een probleem?

Een latei is de draagbalk boven een raam of deur die het metselwerk erboven draagt. Roestsporen met een horizontale scheur of opgedrukte rollaag wijzen op een roestende stalen latei; een trapvormige scheur vanaf de kozijnhoek op doorbuiging. Scheuren breder dan 2 mm laat je inspecteren. Latei vervangen kost indicatief € 1.500 tot € 3.500 per opening (prijspeil 2026).

Latei Checker

Wat is een latei en wat doet hij?

Een latei is een horizontale draagbalk boven een raam-, deur- of pui-opening die het metselwerk boven die opening draagt en de last afvoert naar de muur ernaast. Zonder latei zou het metselwerk boven je kozijn op het kozijn rusten of naar beneden zakken. In een spouwmuur heeft zowel het buitenblad als het binnenblad een eigen latei of draagconstructie.

In Nederlandse woningen kom je deze soorten tegen:

Soort latei Waar je hem ziet Typische bouwperiode Aandachtspunt
Gemetselde strek of rollaag op een stalen strip of hoeklijn Boven ramen in het buitenblad, staande stenen Vooral oudere en naoorlogse woningen Strip of hoeklijn kan roesten en de rollaag opdrukken
Stalen hoeklijn (verzinkt of gecoat) Zichtbare of verborgen stalen lip onder het metselwerk Veel gebruikt vanaf de tweede helft van de vorige eeuw Doorbuiging en roest bij beschadigde coating
Combi-latei met lintvoegwapening Hoeklijn plus wapening in de voegen erboven Nieuwere woningen Beperkt scheurvorming
Betonlatei (prefab of ter plaatse gestort) Grijze balk boven de opening, vaak in het binnenblad Vanaf de wederopbouw veel toegepast Betonrot als de wapening gaat roesten
Houten latei Binnenblad of achter de gevel in oude panden Vooroorlogs Houtrot door lekkage of vocht
Gemetselde boog (strek- of segmentboog) Boogvormige stenen boven de opening Vooroorlogs en monumenten Draagt zichzelf, scheuren bij zettingen

De verschillen zijn belangrijk voor de diagnose. Een stalen latei is veel minder stijf dan het metselwerk dat hij draagt. Volgens de Koninklijke Nederlandse Bouwkeramiek (KNB) kan metselwerk al gaan scheuren als een stalen latei maar ongeveer 1/1000 van zijn overspanning doorbuigt: bij een raam van 2 meter is dat 2 millimeter.

Zo werkt de Latei Checker

De Latei Checker beoordeelt aan de hand van wat je aan de buitenkant ziet of er een probleem met de latei boven je raam of deur kan zijn, en wat je volgende stap is. Je krijgt een risicoklasse (groen, oranje of rood) met uitleg en advies.

Wat je invult

Hoe de checker rekent

De checker telt signalen op en weegt ze. Roestsporen in combinatie met een horizontale scheur of opgedrukte rollaag wijzen op een roestende latei: roest neemt meerdere keren zoveel ruimte in als het oorspronkelijke staal en drukt het metselwerk omhoog. Een trapvormige scheur vanaf de hoek van het kozijn, een doorgebogen latei of een klemmend kozijn wijst eerder op doorbuiging of te weinig opleglengte. Scheuren breder dan 2 mm, losse stenen of zichtbare doorbuiging leveren altijd rood op, omdat het dan om de constructie kan gaan. Ziet het scheurbeeld eruit als een probleem in de hele gevel (scheuren die doorlopen langs meerdere ramen of tot aan de grond), dan verwijst de checker door naar de Scheurdiagnose Gevel en de Funderingsrisico Checker.

Uitslag Typische signalen Volgende stap
Groen Geen scheur of haarscheur kleiner dan 0,2 mm, geen roest, geen vervorming Foto maken, jaarlijks controleren
Oranje Scheur 0,2 tot 2 mm, beginnende roestsporen, of bouwjaar met verhoogd risico Scheur markeren en meten, binnen enkele maanden laten inspecteren door een metselaar of gevelspecialist
Rood Scheur groter dan 2 mm, opgedrukte rollaag, losse stenen, zichtbare doorbuiging, klemmend kozijn Snel laten inspecteren; bij losse stenen boven een looproute direct afzetten; constructeur inschakelen bij twijfel

Praktijkvoorbeeld: roestende latei in een jaren-60-woning

Een eengezinswoning uit 1964 heeft boven het woonkamerraam van 2,40 meter breed een rollaag die aan de rechterkant zichtbaar omhoogkomt. Onder de stalen lip lopen bruine strepen en in de lintvoeg vlak boven de rollaag zit een horizontale scheur van ongeveer 1,5 mm die over bijna de hele breedte loopt.

De checker geeft hier rood: de combinatie van roest, een horizontale scheur en een opgedrukte rollaag past bij een roestende stalen latei. Wat er daarna gebeurt:

  1. Een metselaar of gevelspecialist haalt een paar stenen boven de latei weg om de staat van het staal te bekijken.
  2. Blijkt de latei ernstig aangetast, dan wordt het metselwerk erboven tijdelijk ondersteund met stempels en wordt de rollaag verwijderd.
  3. De oude latei gaat eruit en er komt een nieuwe, thermisch verzinkte en gecoate of roestvaststalen latei in met voldoende oplegging aan beide kanten.
  4. De rollaag wordt opnieuw gemetseld, waar mogelijk met de oude stenen, en de voegen worden afgewerkt.

Kosten in dit voorbeeld: latei vervangen kost indicatief € 1.500 tot € 3.500 per opening, afhankelijk van breedte, bereikbaarheid en of er een steiger nodig is. Een kleine reparatie, zoals een beginnende roestplek schoonmaken en conserveren en een scheur opnieuw voegen, kost eerder € 200 tot € 500.

Kosten van lateiherstel en latei vervangen

Latei vervangen kost indicatief € 1.500 tot € 3.500 per opening, prijspeil 2026. De prijs hangt vooral af van de breedte van de opening, de verdieping (steiger of hoogwerker nodig), het type latei en hoeveel metselwerk eruit moet.

Werkzaamheid Indicatie
Latei repareren (roest behandelen, scheur dichtzetten, voegen herstellen) € 200 tot € 500
Nieuwe latei plaatsen bij een nieuwe of vergrote opening € 600 tot € 2.000
Bestaande latei vervangen inclusief uithakken en opnieuw metselen € 1.500 tot € 3.500
Steiger of rolsteiger voor werk op de verdieping Extra, vraag apart op

Indicatief, prijspeil 2026, per opening van gangbare breedte; offertesites vermelden niet altijd of btw is inbegrepen. Metsel- en gevelwerk valt onder 21% btw; er is geen verlaagd tarief.

Combineer lateiwerk zo mogelijk met andere gevelklussen. Staat er al een steiger voor het voegwerk of nieuwe kozijnen, dan scheelt dat flink. Bij het vervangen van kozijnen is het een goed moment om de latei meteen te laten controleren, omdat die dan van onderen bereikbaar is.

Welke scheuren boven een raam zijn normaal?

Een haarscheurtje van minder dan 0,2 mm boven een raam is meestal onschuldig en ontstaat door krimp of temperatuurverschillen. Zulke scheurtjes volgen vaak de voeg, groeien niet en vragen alleen controle. Let op deze signalen die wél op een lateiprobleem wijzen:

Wanneer schakel je een constructeur in?

Schakel een constructeur in als de latei zichtbaar doorbuigt, als er stenen loszitten, als scheuren breder zijn dan een paar millimeter, of als je een opening wilt vergroten of een nieuwe pui wilt plaatsen. Een constructeur rekent de benodigde latei uit en geeft aan hoe het metselwerk tijdens het werk moet worden ondersteund. Volgens de KNB vraagt een opening breder dan 800 mm een constructie die de trekspanningen opneemt; bij brede puien gaat het dus snel om rekenwerk.

Bij scheuren die niet alleen boven ramen zitten, maar door de hele gevel lopen of richting de grond wijder worden, kan de oorzaak in de fundering liggen. Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) geeft daar onafhankelijke informatie over. Een nieuwe latei lost geen funderingsprobleem op.

Check vooraf of je een omgevingsvergunning nodig hebt. Gewoon onderhoud is volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) alleen vergunningvrij als de draagconstructie niet wijzigt, en het vervangen van een latei raakt de draagconstructie. Check daarom bij je gemeente of een vergunning nodig is. Woon je in een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht, dan gelden extra regels. Vraag het na bij je gemeente of via het Omgevingsloket.

Zelf doen of laten doen?

Een latei vervangen is geen doe-het-zelfklus: je haalt de ondersteuning weg van het metselwerk erboven, en zonder juiste stempeling kan dat naar beneden komen. Laat dit doen door een metselaar of gevelspecialist, eventueel met een berekening van een constructeur.

Wat je wel zelf kunt doen:

Werk je op hoogte, gebruik dan een stabiele rolsteiger met leuningwerk in plaats van een ladder en laat bij grotere hoogte een steiger plaatsen door een gespecialiseerd bedrijf. Met de Steiger Rekenhulp zie je wat dat kost.

Wil je weten wat lateiherstel bij jou kost? Gebruik de knop Offertes van vakmensen vergelijken onder de checker en vraag offertes op bij metselaars en gevelspecialisten. Met de Metselaar Vragenlijst Generator weet je welke vragen je stelt, zoals welk type latei ze plaatsen, hoe ze stempelen en of de steiger in de prijs zit.

In het kort

Veelgestelde vragen

Wat kost een latei vervangen?

Een latei vervangen kost indicatief € 1.500 tot € 3.500 per raam- of deuropening, prijspeil 2026. Daarin zitten het uithakken van het metselwerk, tijdelijk stempelen, de nieuwe latei en opnieuw metselen en voegen. Een brede pui, werk op de verdieping met steiger of een berekening door een constructeur maakt het duurder. Over metselwerk betaal je 21% btw.

Hoe lang gaat een stalen latei mee?

Een goed verzinkte en gecoate stalen latei gaat tientallen jaren mee, zolang hij droog blijft. Onbeschermde of dun verzinkte lateien in oudere woningen kunnen na verloop van tijd gaan roesten, vooral als er regenwater bij komt via een lekkende raamdorpel of open voegen. Controleer de stalen lip daarom bij elke gevelinspectie op roest en afbladderende verf.

Moet de latei vervangen worden bij nieuwe kozijnen?

Niet altijd, maar nieuwe kozijnen zijn het beste moment om de latei te laten controleren, omdat hij dan van onderen bereikbaar is. Is de latei gaaf en blijft de opening even groot, dan kan hij blijven zitten. Bij roest, doorbuiging of een vergrote opening laat je hem vervangen; bij een bredere opening hoort daar een berekening van een constructeur bij.

Is een scheur boven een raam gevaarlijk?

Een haarscheurtje boven een raam is meestal niet gevaarlijk, maar een groeiende of brede scheur kan wijzen op een roestende of doorbuigende latei. Gevaarlijk wordt het bij losse stenen, een opgedrukte rollaag of zichtbare doorbuiging: dan kan metselwerk naar beneden komen. Zet bij losse stenen boven een looproute het gebied af en laat de gevel snel inspecteren.

Wat is het verschil tussen een latei en een rollaag?

Een latei is de dragende balk boven een opening, een rollaag is een rij staande stenen die je aan de buitenkant ziet. In veel woningen rust de rollaag op een stalen strip of hoeklijn: die strip is dan de eigenlijke latei. Een losse of opgedrukte rollaag is daarom vaak een signaal dat er iets met het staal eronder aan de hand is.

Wie vervangt een latei?

Een latei laat je vervangen door een metselaar of een gevelspecialist die ervaring heeft met stempelen en lateiwerk. Bij brede openingen, doorbuiging of een nieuwe pui hoort daar een constructeur bij die de juiste latei berekent. Gaat het om een houten of betonlatei in het binnenblad, dan kan ook een aannemer of timmerman met constructieve ervaring het uitvoeren.

Heb je een vergunning nodig om een latei te vervangen?

Misschien wel. Gewoon onderhoud is alleen vergunningvrij als de draagconstructie niet wijzigt, en het vervangen van een latei raakt de draagconstructie (IPLO). Herstel zonder vervanging is meestal onderhoud. Bij een monument of vergrote opening gelden extra regels. Check het vooraf bij je gemeente of via het Omgevingsloket.