Water uit je regenwatertank of eigen put gebruiken voor de tuin, de toiletten of de wasmachine klinkt eenvoudig: pomp erop en klaar. Toch gaat het bij de keuze van een hydrofoor vaak mis. Een pomp die te diep moet aanzuigen, slaat droog. Een pomp met te weinig opvoerhoogte geeft op de eerste verdieping nauwelijks druk. En een te klein drukvat laat de pomp bij elke spoelbeurt aanslaan. De hydrofoor-keuzehulp voorkomt die fouten door eerst je situatie door te rekenen.
Zo werkt de hydrofoor-keuzehulp
Je vult je waterbron, de hoogtes en je gebruik in, en de keuzehulp geeft het pomptype, de benodigde opvoerhoogte en het benodigde debiet.
Wat je invult:
- Waterbron: regenton of bovengrondse tank, ondergrondse regenwatertank, ondiepe put (zoals een Nortonput of slagput), diepe boorput, of de drinkwaterleiding.
- Aanzuighoogte: de afstand van de laagste waterspiegel (in een droge zomer) tot de pomp, in meters. Staat de pomp onder het waterniveau, dan is die 0.
- Opvoerhoogte naar het tappunt: hoeveel meter het hoogste tappunt boven de pomp ligt, bijvoorbeeld 0 m voor de tuin en 4 à 5 m voor een toilet op de eerste verdieping.
- Gebruik: tuin besproeien, toiletspoeling, wasmachine, hele woning (vakantiehuis of chalet zonder aansluiting), of een combinatie.
- Gewenste druk aan het tappunt, standaard 2 bar.
Wat je terugkrijgt: het pomptype (hydrofoor met drukvat, automatische pomp met elektronische drukregeling, dompeldrukpomp of bronpomp), de benodigde opvoerhoogte in meters, het benodigde debiet in liters per uur en de aandachtspunten zoals voorfilter, droogloopbeveiliging en de regels voor grondwater.
De rekenregel in gewone taal:
benodigde opvoerhoogte = (aanzuighoogte + hoogte tot hoogste tappunt + 10 m per bar gewenste druk) × 1,1
Een bar druk staat gelijk aan ongeveer 10 meter waterkolom. De factor 1,1 is een vuistregel voor de weerstand in leidingen, bochten en filter. Het debiet bepaalt de tool door de tappunten op te tellen die tegelijk open kunnen staan. Daarna kies je een pomp die bij jouw opvoerhoogte in de pompcurve nog dat debiet levert.
Wat is een hydrofoor en hoe werkt hij?
Een hydrofoor is een combinatie van een zelfaanzuigende centrifugaalpomp, een drukvat met membraan, een drukschakelaar, een manometer en een terugslagklep. Als je een kraan opendraait, levert eerst het drukvat water. Zakt de druk onder de inschakeldruk, bijvoorbeeld 1,5 of 2 bar, dan start de pomp. Bereikt hij de uitschakeldruk, bijvoorbeeld 3 of 3,5 bar, dan stopt hij. Het drukvat zorgt ervoor dat de pomp niet bij elke korte tapbeurt hoeft aan te slaan.
Een automatische pomp of hydrofoorpomp met elektronische drukregeling werkt zonder groot vat: een flowschakelaar start de pomp zodra je tapt en stopt hem als de stroming ophoudt. Dat is compacter, maar de pomp start bij elke tapbeurt, ook voor een glas water of het bijvullen van een toiletreservoir.
Hydrofoor kiezen: welk type past bij jouw waterbron?
De waterbron en de diepte van de waterspiegel bepalen het type pomp; het gebruik bepaalt de maat. Dit is de keuzematrix van de tool:
| Waterbron | Waterspiegel onder de pomp | Passend type | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Regenton of bovengrondse tank | 0 tot 2 m | Hydrofoor of automatische pomp | Aanzuigfilter, vorstvrij opstellen |
| Ondergrondse regenwatertank | 1 tot 3 m | Hydrofoor met drukvat, of dompeldrukpomp in de tank | Drijvende aanzuigfilter, terugslagklep onderaan de zuigleiding |
| Ondiepe put (Nortonput) | 2 tot 7 m | Hydrofoor met voetklep | Zomerwaterstand meten; dicht bij de grens van 7 à 8 m |
| Boorput, waterspiegel dieper dan 7 m | 7 m of dieper | Bronpomp (onderwaterpomp) met drukvat | Niet aanzuigen, maar duwen vanuit de put |
| Drinkwaterleiding met lage druk | n.v.t. | Geen eigen hydrofoor | Eerst oorzaak laten zoeken, drinkwaterbedrijf bellen |
De grens van 7 à 8 meter is natuurkunde: een pomp boven het water zuigt niet echt, maar maakt onderdruk waarna de luchtdruk het water omhoog duwt. Theoretisch kan dat ruim 10 meter, maar door leidingweerstand en temperatuur halen bovengrondse pompen in de praktijk ongeveer 7 à 8 meter. Fabrikanten geven de maximale aanzuighoogte op; neem daarvan een marge van minstens een meter.
Hydrofoor met drukvat of automatische pomp?
| Hydrofoor met drukvat | Automatische pomp | |
|---|---|---|
| Geschikt voor | Huis, toiletten, wasmachine, tuin | Vooral tuin en enkele tappunten |
| Startfrequentie | Laag, het vat vangt kleine tapbeurten op | Bij elke tapbeurt |
| Ruimte | Groter (vat van 20 tot 100 liter) | Compact |
| Onderhoud | Voordruk vat een keer per jaar controleren | Weinig |
Voor toiletten en een wasmachine is een hydrofoor met een drukvat van minstens 20 à 24 liter de rustigste keuze. Voor alleen de tuin volstaat vaak een automatische pomp.
Rekenvoorbeeld 1: regenwater voor toiletten, wasmachine en tuin
Een gezin heeft een ondergrondse regenwatertank. De pomp staat in de bijkeuken; de laagste waterspiegel ligt 2,5 m onder de pomp. Het hoogste tappunt is een toilet op de eerste verdieping, 4 m boven de pomp. Gewenste druk: 2 bar.
- Opvoerhoogte: (2,5 + 4 + 2 × 10) × 1,1 = 26,5 × 1,1 ≈ 29 m
- Debiet: twee toiletreservoirs die vullen (2 × 6 l/min) plus de wasmachine (8 l/min) = 20 l/min, ofwel 1.200 l/u
| Gegeven | Waarde |
|---|---|
| Benodigde opvoerhoogte | ongeveer 29 m |
| Benodigd debiet | ongeveer 1.200 l/u |
| Type | Hydrofoor met drukvat van 24 liter of meer |
| Extra | Drijvende aanzuigfilter, terugslagklep, droogloopbeveiliging |
De tool adviseert een hydrofoor waarvan de pompcurve bij 29 m nog minstens 1.200 liter per uur aangeeft. Let op: de maximale opvoerhoogte op de doos geldt bij een debiet van nul. Een pomp met "max. 35 m" levert bij 29 m nog maar een fractie van zijn maximale debiet.
Rekenvoorbeeld 2: tuin besproeien uit een Nortonput
Een bewoner wil zijn tuin sproeien uit een Nortonput. In het voorjaar staat het water 4 m onder het maaiveld, maar in een droge zomer zakt het naar 6,5 m. De pomp komt op het maaiveld, de tuin ligt vlak en hij wil 2,5 bar aan de sproeier.
- Aanzuighoogte in de zomer: 6,5 m. Dat ligt dicht bij de praktijkgrens van 7 à 8 m, zonder marge van een meter.
- Opvoerhoogte: (6,5 + 0 + 2,5 × 10) × 1,1 = 31,5 × 1,1 ≈ 35 m
Uitkomst: een hydrofoor op maaiveld zal in de zomer moeite hebben en lucht gaan trekken. De tool adviseert de pomp lager te plaatsen in een pompput, of een bronpomp die in de put hangt. Die duwt het water omhoog en heeft geen aanzuiggrens.
Hydrofoor instellen en installeren
Een hydrofoor werkt alleen goed als het drukvat de juiste voordruk heeft en de zuigleiding luchtdicht is. De belangrijkste stappen en vuistregels:
- Zuigleiding luchtdicht en zo kort mogelijk. Gebruik een stugge zuigslang of buis van minstens dezelfde diameter als de inlaat van de pomp, met een voetklep of terugslagklep en een zuigkorf aan het eind. Eén lekkende koppeling en de pomp trekt lucht.
- Pomp vullen. Een zelfaanzuigende pomp vul je voor de eerste start met water via de vulplug.
- Voordruk drukvat. Meet met de pomp uit en het vat drukloos de luchtdruk op het ventiel. Gangbaar is ongeveer 0,2 bar onder de inschakeldruk, dus 1,8 bar bij een inschakeldruk van 2 bar. Volg de handleiding.
- Voorfilter. Zet een filter in de persleiding als je water naar toiletten of de wasmachine gaat, zodat zand en blad niet in vulventielen terechtkomen.
- Vorstvrij en droog opstellen, en aansluiten op een geaard stopcontact.
Een hydrofoor die steeds kort aan- en afslaat, heeft meestal een vat zonder voordruk, een kapot membraan of een lek in de persleiding.
Regels: drinkwater, grondwater en terugstroming
Regenwater en grondwater uit een eigen put zijn geen drinkwater, en dat heeft gevolgen voor de installatie:
- Gescheiden leidingnet. Een leiding met regen- of putwater mag nooit rechtstreeks verbonden zijn met de drinkwaterleiding. Bijvullen of overschakelen op drinkwater gebeurt via een atmosferische onderbreking: een vrije uitloop boven de tank of het reservoir (type AA of AB volgens Waterwerkblad 3.8). Dat hoort bij de terugstroombeveiliging volgens NEN 1006.
- Tappunten markeren. Zet bij een buitenkraan op putwater een bordje "geen drinkwater".
- Grondwater oppompen. Voor het onttrekken van grondwater stelt meestal je waterschap de regels, zoals een meldplicht en in beschermde gebieden een vergunning; de provincie gaat over grote onttrekkingen, drinkwaterwinning en bodemenergie. Bij de Brabantse waterschappen De Dommel en Brabantse Delta geldt sinds juli 2023 een meldplicht voor alle kleine grondwaterputten (minder dan 10 m³ per uur), ook voor particulieren. Bij droogte kan een waterschap een onttrekkingsverbod instellen. Check de regels bij je eigen waterschap.
- Putwater laten testen voordat je het voor iets anders dan de tuin gebruikt. Grondwater kan ijzer, bacteriën of andere stoffen bevatten.
Wat kost een hydrofoor?
Een hydrofoor voor tuin en regenwater kost indicatief 150 tot 600 euro; een bronpomp voor een diepe put duurder. Indicatieve prijzen, prijspeil 2026, inclusief 21% btw:
| Onderdeel | Indicatieve prijs |
|---|---|
| Automatische tuinpomp met drukregeling | € 100 tot € 300 |
| Hydrofoor met drukvat 20 tot 24 liter | € 150 tot € 450 |
| Hydrofoor voor huishoudelijk gebruik, rvs, groter vat | € 400 tot € 1.000 |
| Dompeldrukpomp voor regenwatertank | € 150 tot € 600 |
| Bronpomp (3 of 4 inch) met drukvat | € 400 tot € 1.500 |
| Aanzuigset, voetklep, filter | € 30 tot € 100 |
Installatie door een loodgieter kost indicatief 48 tot 97 euro per uur inclusief 21% btw, plus 20 tot 40 euro voorrijkosten. Een eenvoudige tuinhydrofoor plaats je zelf.
Wanneer schakel je een vakman in?
Laat een loodgieter of pompspecialist komen als de hydrofoor een tweede leidingnet in huis voedt, zoals toiletten en wasmachine op regenwater. Dan moet de scheiding met de drinkwaterleiding en de terugstroombeveiliging kloppen. Ook voor een bronpomp in een boorput, een put dieper dan 7 meter of een vakantiewoning die volledig op eigen water draait, is een vakman verstandig. Vraag een paar offertes en laat de benodigde opvoerhoogte en het debiet op papier zetten.
In het kort
- Een hydrofoor is een pomp met drukvat en drukschakelaar die water uit tank of put onder druk zet.
- Bovengrondse hydrofoors zuigen in de praktijk maximaal 7 à 8 m diep aan; dieper vraagt een bronpomp of dompeldrukpomp.
- Benodigde opvoerhoogte: (aanzuighoogte + hoogte tot tappunt + 10 m per bar) × 1,1.
- Kies een pomp op het debiet bij jouw opvoerhoogte in de pompcurve, niet op de maximale opvoerhoogte.
- Regen- en putwater blijven gescheiden van de drinkwaterleiding; voor grondwater oppompen gelden regels van je waterschap.